દેશમાં તમામ મોટા મંદિર બંધ, પરંતુ રામલલા દર્શન આપી રહ્યા છે; પૂજારી ભક્તોને ચરણામૃત-લાડુ આપે છે અને ભક્તોને ચંદન પણ લગાવે છે

કોરોના અને તેના કારણે લગાવવામાં આવેલા લોકડાઉનથી અયોધ્યા પણ પ્રભાવિત છે. અહીં બહારથી કોઈ ભક્તો આવતા નથી, તેથી આ દિવસોમાં અયોધ્યા સૂમસામ છે. આ જ કારણ છે કે ભક્તો કરતાં વધુ પોલીસકર્મીઓ જોવા મળે છે. દર વર્ષે જયેષ્ઠા મહિનામાં મોટી સંખ્યામાં લોકો અયોધ્યાના પ્રખ્યાત મંદિર, હનુમાનગઢીમાં દર્શન કરવા આવતા હતા. આ વખતે તેઓ પણ નથી. પરંતુ રામ નગરીના તમામ મંદિરો ખુલ્લા છે, સંતો માટે, પૂજા માટે અને ભક્તો માટે પણ છે.
રામલલાથી લઈને હનુમાનગઢી અને કનક ભવન તમામ જગ્યાએ પહેલાની જેમ પૂજા થાય છે. ભોગ લગાવાય છે અને પ્રસાદ-ચરણામૃત અપાય છે. દર્શને આવનારને પુજારી ચંદદનું તિલક પણ કરે છે. આ દરમિયાન મોટાભાગના લોકો માસ્ક પણ પહેરતા નથી.

હનુમાનગઢી મંદિર સામે સાયકલ પર જતાં સાધુ. પુરતા કપડાં ભલે ન પહેર્યા હોય, પરંતુ માસ્ક જરૂર પહેર્યું છે.

આઉટડોર ટૂરિસ્ટ ન હોવાને કારણે ત્યાં કોઈ ભીડ નથી, પરંતુ બાકીની બધી વસ્તુઓ પહેલા જેવી છે. સિયારામ, જય રામ, જય-જય રામ અને જય હનુમાનની ધીમી ધૂન સ્પષ્ટ રીતે સંભળાય છે. શંખ અને ચેનનો અવાજ પણ ગલીમાં સંભળાય છે.

રામ જન્મભૂમિથી…
રામલલા નવા મંદિરમાં બેઠા છે, સાધુ અને સુરક્ષા કર્મીઓ લોકડાઉનમાં દર્શન કરવા આવતા રહ્યા, બાજુમાં જેસીબી મશીનો ચાલીરહી છે
રામ જન્મભૂમિ મંદિર તરફ જવાના માર્ગ પર ફક્ત સુરક્ષા દળો જ દેખાય છે. મોબાઇલ, પર્સને મુખ્ય દરવાજાની બહાર લઈ જવાની મંજૂરી નથી. દર્શન કરતા પહેલા તેનો બહાર સંગ્રહ કરવો પડે છે. પ્રવેશદ્વાર પર સુરક્ષા અધિકારી અશોકકુમાર પાંડે મુસાફરોના નામની નોંધ લેતા હોય છે. કહેવાય છે કે આ દિવસોમાં માંડ 50-60 ભક્તો રામલલાના દર્શન કરવા આવે છે.

લોકડાઉન દરમિયાન મંદિર સ્થાનિક સાધુ-સંતો અને ભક્તો માટે ખુલ્લું રહ્યું. પોલીસનું કહેવું છે કે અયોધ્યામાં બહારથી કોઈ આવી રહ્યું નથી, તેથી તેને બંધ કરવાની જરૂર નહોતી. બેરીકેડિંગ કરાવીને રામ જન્મભૂમિ અંદર જતા રામલલા નવા મંદિરમાં જોવા મળે છે. મંદિરની પાછળ એક ઊંચી દિવાલ બનાવવામાં આવી છે. તેની પાછળ જેસીબી ચાલવાનો અવાજ મંદિરમાં આવે છે. જેસીબી મશીનો જન્મભૂમિ અને આસપાસની જમીનો લેવલ કરવાનુંનું કામ કરી રહી છે. સુરક્ષા દળો ચારે બાજુ હાજર છે.

રામલલાને જોવા આવેલા લોકોમાં અધિકારીઓ, પોલીસકર્મીઓ અને સંતોનો સમાવેશ થાય છે. કોઈ લાઈન પણ નથી. મંદિરના પૂજારી પ્રેમ તિવારી કહે છે કે લોકડાઉનથી ખૂબ ઓછા ભક્તો આવી રહ્યા છે. પ્રસાદ ચઢાવવાનું પણ બંધ છે. તેમ છતાં તેઓ ભક્તોને અર્પણ કરે છે. કહે છે કે બધું ભગવાન રામની કૃપાથી છે, જલ્દીથી બધુ બરાબર થઈ જશે. જમીનના લેવલીંગ વિશે વાત કરતા કહે છે કે, જો લોકડાઉન અને કોરોના ન હોત તો મંદિરનું કામ અત્યાર સુધીમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી શક્યું હોત.

રામ જન્મભૂમિની બાજુમાં લોકર ચલાવનારા દીપક કહે છે કે અગાઉ આપણે ભક્તોના સામાનની સુરક્ષા કરતા હતા, પરંતુ હવે અમે ચા અને નાસ્તા બનાવવાનું શરૂ કરી દીધું છે. હવે કોઈ બહારના લોકો નથી આવતા, અહીં જ તૈનાત ફોર્સને ખવડાવી રહ્યા છીએ. દુકાન તેમના લીધે ચાલે છે.

હનુમાનગઢીથી...
બેરીકેડીંગ ત્રણ સ્થળોએ છે, પ્રવેશ કરતા પહેલા સુરક્ષા કર્મીઓ પૂછે છે કે તમે ક્યાંથી આવો છો?

હનુમાનગઢી મંદિરની પહેલા જ રાબેતા મુજબ ત્રણ સ્થળોએ બેરીકેડીંગ છે. પોલીસ કર્મચારી ફક્ત સ્થાનિક ભક્તોને અંદર જ મંજૂરી આપી રહ્યા છે. દાખલ કરતા પહેલા પૂછે કે તમે ક્યાંથી આવો છો. મુખ્ય દરવાજા પર મોટી સંખ્યામાં કર્મચારીઓ તૈનાત છે. અંદર મંદિરમાં 10-15 ભક્તો છે. તેમાંથી અડધા પોલીસ અને સંતો છે. મંદિરના દરવાજા પણ ખુલ્લા છે, પૂજારીઓ ભક્તોને પ્રસાદ આપે છે. ભક્તો હમણાં પ્રસાદી ચઢાવી શકતા નથી. સામેની ગેલેરીમાં બેઠેલા કેટલાક પૂજારીઓ હનુમાનની સ્તુતિ વાંચી રહ્યા છે. બાજુમાં સ્થિત હનુમાન યજશાળામાં પુજારી છે, પરંતુ ભક્તો નથી.

20 વર્ષથી હનુમાનગઢી મંદિરમાં પૂજા કરનારા કેદારનાથ શાસ્ત્રી કહે છે કે લોકડાઉનની શરૂઆતમાં ત્યાં કોઈ ભક્તો આવતા ન હતા, પરંતુ હવે તેમાં ઓગણીસ-વીસનો ફરક છે. દક્ષિણા મળવાની બંધ છે. પહેલાં એટલો પ્રસાદ ચઢાવવામાં આવતો હતો કે, લોકોમાં વેંચતા હતા.

શાસ્ત્રી કહે છે કે આ બધું હોવા છતાં મંદિરની પૂજામાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. ચાર પુજારીઓ સવારની આરતી કરે છે, ત્યારબાદ દરેક પુજારી એકાંતરે બેસે છે. પૂછ્યું કે ચંદ્ર-ચરણામૃતથી કોરોનાનો ખતરો છે? તે કહે છે, "હવે ત્યાં પૂજા થશે નહીં, તો પછી તે કેવી રીતે ક્રોસ કરશે?" જો ત્યાં ચંદન ન હોય, કોઈ આવે નહીં, કોઈ ચરણામૃત આપવામાં આવશે નહીં, તો કોઈની ઈચ્છા કેવી રીતે પૂરી થશે. '

શાસ્ત્રી અહીં સંતોની વેદના પણ કહે છે, કહે છે કે અમારા બધાની ખરાબ કહાની છે, ન તો સરકાર પૂછે છે, ન કોઈ આશ્રમ. આજકાલ તેઓ દાળ-રોટલી ખાઈ રહ્યા છીએ. પહેલા સામાન્ય દિવસોમાં 10 થી 15 હજાર ભક્તો હનુમાનગઢી આવતા હતા. મંગળવારે 50 હજાર લોકો આવતા હતા, પરંતુ હવે બધુ બંધ છે. દિવસ દરમિયાન માત્ર 100-150 ભક્તો જ આવે છે.

પહેલા અને બીજા લોકડાઉનમાં મંદિર બંધ કરાયું હતું. તે પછી તે ત્રીજા લોકડાઉનમાં ખોલવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ મંગળવારે અચાનક મંદિરમાં ખૂબ ભીડ હતી, તેથી પોલીસની જમાવટ વધારવી પડી હતી. ગેટ પર ફરજ બજાવતા પોલીસકર્મીઓ કહે છે કે બંધ કર્યું છે, પરંતુ હવે કેટલાક લોકોને જવા દેવા પડશે. આમાં સેવકો, સાધુઓ, સ્થાનિક લોકો અને કામદારોનો સમાવેશ થાય છે.
હનુમાનગઢી મંદિરની આજુબાજુ પ્રસાદ ઉપરાંત માળા, પૂજા-સામગ્રી વગેરેની કેટલીક દુકાનો હવે ખોલવાનું શરૂ થઈ ગયું છે, પરંતુ એક પણ ગ્રાહક દેખાતો નથી. હનુમાનગઢીથી દશરથ ભવન અને કનક ભવન તરફ જવાના માર્ગમાં ત્રણ કે ચાર દુકાનો માંડ ખુલી છે.

વિજય મિશ્રા કહે છે કે હું બે દિવસથી દુકાન ખોલી રહ્યો છું. પરંતુ બધું ઠંડુ છે. માલ ભેગા કરવામાં જ સમય લાગે છે. પહેલા રોજ 400 થી 500 રૂપિયા કમાતા હતા, પરંતુ હવે 100 રૂપિયા પણ મળતા નથી

હનુમાનગઢી મંદિરની સામે આવેલા લાડુની દુકાનનો અડધો શટર નીચે પડી ગયો છે, અડધો ખુલ્લો છે. મંદિરમાં કામ કરતા છોટે કહે છે કે અગાઉ 20-25 કારીગરો લાડુ બનાવતા હતા. રોજ 8 થી 10 કુંતલ લાડુ વેચતા હતા. હવે, ફક્ત ચઢાવવા માટે એક કે બે કિલો લાડુ મંદિર જાય છે..

કનક ભવનથી ...
લોકો 10-12 રૂપિયા આપીને મંદિરની અંદર જાય છે, મોટા લોકો માટે પૈસા વગર ગેટ ખોલીએ છીએ
કનક ભવન મંદિરનો મુખ્ય દરવાજો બંધ છે. અહીં રહેતા હરીશંકર કહે છે કે લોકો 10-20 રૂપિયા આપીને મંદિર જાય છે. મોટા માણસો માટે, પૈસા વિના ગેટ ખોલવામાં આવે છે, પરંતુ બધાને જવાની મંજૂરી નથી.

કનક ભવનની સામે બંગડી અને માળાની દુકાન ધરાવતી એક મહિલા કહે છે કે હવે ત્રણ કલાક દુકાન સેટ કરવામાં લાગે છે, પણ ત્રણ રૂપિયા પણ મળતા નથી. હવે જ્યારે મુસાફરો આવશે ત્યારે થોડી કમાણી થશે. બધું ભગવાનના ભરોસે જ ચાલી રહ્યું છે.

શ્રીંગાર ભવન અને અમાવાં મંદિરથી ...
રામ રસોઇમાંથીથી એક હજાર જેટલા ખાદ્ય પદાર્થોનું વિતરણ કરવામાં આવી રહ્યું છે, શ્રીંગાર ભવન સામે ભોજન પહેલાં એક કલાક પહેલા કીર્તન કરવામાં આવે છે. શ્રીંગાર ભવનમાં ફૂટપાથ પર રહેતા લોકોને ભોજનની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. જાલીનુમા બેઠકમાં લોકો ભજન-કીર્તન ગાઇ રહ્યા છે. બાજુના રસોડામાં ખોરાક તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે.

રસોડાના સંચાલક નિખિલ ગોસ્વામી કહે છે કે સેવા ખૂબ જૂની છે, પરંતુ લોકડાઉનને કારણે બંધ થઇ ગઈ હતી. થોડા દિવસો પહેલા, અમે ફરીથી વહીવટની પરવાનગી સાથે પ્રારંભ કર્યો છે. સામાજિક અંતરને કારણે ત્યાં ફક્ત 35-36 લોકો જ છે. પહેલા 70 લોકોની સિસ્ટમ હતી. બાકી જે આવે છે, તેમને બહાર બેસાડવામાં આવે છે. જમ્યા પહેલા એક કલાક કીર્તન કરીએ. જમ્યા પછી તેઓ દક્ષીણા તરીકે 10-10 રૂપિયા પણ આપે છે. દાનમાં જે પણ આવે છે, તેનાથી જ રસોઈ બનાવવામાં આવે છે.

થોડે દૂર અમાવાં મંદિરના પુજારી રામ રસોઇ દ્વારા અન્નનું વિતરણ કરી રહ્યા છે. શહેરમાં દરરોજ એક હજાર પેકેટ જીરા રાઈસ અને બટાટાનું વિતરણ કરવામાં આવે છે. કેટલાક અયોધ્યાથી સ્થળાંતર કરનારા અને કેટલાક સ્થાનિક લોકો.

સરયુ કિનારેથી…
15-20 સ્થાનિક ભક્તો ઘાટ પર હાજર છે, પુજારી કહે છે કે દાળ-રોટલી મળતા રહે, એ જ બધું છે

મુખ્યમંત્રીએ સાધુ-સંતોને એક હજાર રૂપિયા આપ્યા, 7 હજાર લોકો માટે લંગર ખોલ્યું
અયોધ્યાના મેયર ઋષિકેશ ઉપાધ્યાય કહે છે કે અહીંનું પર્યટન શૂન્ય છે. મંદિરો ખુલે છે, પરંતુ માત્ર પૂજા કરવામાં આવી રહી છે. શાસન અને જરૂરિયાતમંદ સંતો સહયોગ આપી રહ્યા છે. મધુકરિયા સંતો-રોજ માંગીને ખાઈ છે. મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે આવા 250 સાધુઓને એક હજાર રૂપિયા આપ્યા છે. હાલમાં 5 થી 7 હજાર લોકો માટે લંગરની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. 100-150 લોકોને રાશન પણ વહેંચવામાં આવી રહ્યા છે.

ઉપાધ્યાય કહે છે કે, શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ટ્રસ્ટ દ્વારા જે જમીનનું લેવલીંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે, તેના માટે બે જેસીબી અને 10 મજૂર રોકાયેલા છે.
70 એકર જમીન સુધારવામાં એક મહિનાનો સમય લાગશે.

Download Dainik Bhaskar App to read Latest Hindi News Today

All the major temples in the country are closed, but Ramallah is offering darshan; The priest gives charanamrut-ladu to the devotees and also puts sandalwood on the devotees

via news-rs24